Regie nemen begint bij weten wat voor jou belangrijk is

Als coach werk je dagelijks met vragen over regie. Mensen willen keuzes maken, richting voelen, verantwoordelijkheid nemen. Ze willen “het anders doen”. En toch zie je het vaak misgaan op hetzelfde punt: we beginnen bij doelen, terwijl we het fundament overslaan.

Bij NONONS is dit een van de belangrijkste uitgangspunten: voordat je regie kunt nemen, moet je bepalen wat voor jou belangrijk is.

Dat klinkt eenvoudig. In de praktijk is het dat zelden.

Waarden zijn geen doelen

Waarden worden vaak verward met doelen. Dat zie je bij coachees, maar net zo goed bij coaches zelf. Dan wordt “succes”, “balans” of “impact” benoemd als waarde, terwijl het eigenlijk een eindpunt is. Iets wat je wilt bereiken.

Een doel is concreet en eindig. Je kunt het behalen. Afvinken. Klaar. Een waarde werkt anders. Een waarde is richtinggevend. Het is een kompas dat bepaalt hoe je keuzes maakt en hoe je handelt, juist wanneer het spannend wordt.

Als je waarden en doelen door elkaar haalt, ontstaat er verwarring. Mensen werken hard aan iets wat er op papier goed uitziet, maar onderweg verliezen ze energie. Of ze behalen hun doel en voelen… niets. Geen voldoening. Geen rust. Dat is vaak het moment waarop duidelijk wordt dat het doel niet verbonden was met een echte waarde.

Echte waarden leven is niet comfortabel

Wat het lastig maakt, is dat leven naar je waarden zelden comfortabel is. Waarden leven kan pijnlijk zijn. Ongemakkelijk. Soms zelfs eng. Juist omdat waarden zichtbaar worden op momenten van spanning.

Een waarde doet pas echt mee wanneer er iets op het spel staat. Wanneer een coachee een gesprek moet voeren dat hij liever uitstelt. Wanneer hij merkt dat wat hij belangrijk vindt botst met verwachtingen van collega’s, leidinggevenden of de organisatie.

Waarden veranderen

Een andere misvatting is dat waarden vaststaan. Dat ze “eens en voor altijd” bepaald worden. Hier kijken we daar anders naar. Waarden ontwikkelen zich. Mensen groeien. Levensfasen veranderen. Wat tien jaar geleden richting gaf, kan nu wringen.

Daarom is het essentieel om waarden regelmatig opnieuw te onderzoeken. Niet alleen wanneer iemand vastloopt, maar juist ook wanneer het goed lijkt te gaan. Regie vraagt onderhoud.

Van praten over waarden naar werken met waarden

Als coach is het niet voldoende om alleen te vragen: “Wat vind je belangrijk?”. Waarden worden niet altijd gevonden via denken of praten. Ze worden zichtbaar in gedrag, in gevoelens en in keuzes.

Daarom werken we met concrete interventies, zoals:

• De waardenkaart: om taal te geven aan wat vaak wel gevoeld maar niet benoemd wordt.
  
• Waarde-inspiratiekaartjes: om voorbij het eerste, sociaal wenselijke antwoord te komen.
  
• De waarde-detective: kijken naar gedrag in plaats van intenties. Wat doet iemand als het spannend wordt? Waar loopt hij naartoe, en waarvan juist weg?
  
• Lopen naar je waarden (Bateson): letterlijk ervaren waar iemand energie van krijgt en waar weerstand zit.
  
• Waardenvragen die niet sturen op oplossingen, maar op betekenis.

Tot slot

Regie nemen vraagt geen extra hard werken. Het vraagt eerlijk kijken naar wat er werkelijk toe doet. Voor jezelf, en voor de mensen met wie je werkt.

Als coach heb je daarin een sleutelrol. Niet door richting te geven, maar door ruimte te maken voor wat richting geeft.’

Bekijk de NONONS Waardenkaart en ga hier zelf mee aan de slag.