Hoe moeilijke coachees je beter maken in je vak

Iedere coach heeft ze. Coachees waar je stiekem tegenop ziet. Waar je na afloop vermoeider bent dan normaal, of zelfs een beetje opgelucht dat het gesprek er weer op zit. Coachees waarbij je merkt dat je anders coacht dan je eigenlijk zou willen.

Misschien is het iemand die overal weerstand op heeft en blijft klagen zonder zelf iets te veranderen. Je probeert rustig en professioneel te blijven, werkt aan je empathie, maar vanbinnen wil je die persoon weleens door elkaar schudden. ‘Klaag toch niet zo! Zie je dan niet wat je zélf onhandig doet?‘

Of het is iemand die alles wegrationaliseet en nooit echt bij zijn gevoel komt. Of juist iemand die zo emotioneel wordt dat je het gesprek niet meer kunt sturen. Weer tranen. Weer vastlopen.

Je noemt ze “moeilijk”. Begrijpelijk. Maar bij NONONS kijken we daar anders tegenaan.

Moeilijke coachees bestaan namelijk niet. Wat wél bestaat, zijn coachees die iets bij jou oproepen. En precies dáár — in die reactie van jou — zit de meest waardevolle informatie.

Je oordeel als informatie

Als je merkt dat je een coachee “moeilijk” vindt, is dat een signaal. Er gebeurt iets in de dynamiek tussen jullie. En het loont om te onderzoeken wat er precies speelt.

Stel, je hebt een coachee die veel klaagt. Over werk, over collega’s, over de organisatie. Je merkt dat je geïrriteerd raakt. Je denkt: doe er dan iets aan.

Dat oordeel is informatie. Over jou. Misschien heb je zelf geleerd dat klagen niet mag. Dat je moet doorzetten. Dat je sterk moet zijn. Misschien triggert het klagen je “ouder-kant”: hoe het hoort, wat je vindt van dat gedrag.

Of misschien raakt het iets anders. Misschien voel je je machteloos. Misschien herken je het klagen, maar durf je dat niet toe te geven.

In alle gevallen stuurt je oordeel je coaching. Je gaat onbewust harder confronteren dan nodig. Of juist vermijden. Of mee bewegen omdat je het conflict niet wilt. En in alle gevallen ben je niet meer gelijkwaardig aan het coachen..

Empathie is je belangrijkste instrument

Bij NONONS benadrukken we dit steeds: je kunt alleen echt coachen vanuit gelijkwaardigheid. Vanuit ik oké, jij oké. Zodra je oordeel leidend wordt, verschuift de dynamiek.

Empathie brengt die gelijkwaardigheid terug. En empathie is iets anders dan begripvol knikken of “ah ja, dat snap ik” zeggen. Het is je verplaatsen in het gevoel van de ander. Oprecht. Zonder het ermee eens te hoeven zijn.

Je kunt een coachee lastig vinden en tegelijkertijd voelen wat er bij diegene speelt. Je kunt iemands gedrag afkeuren en toch erkennen welk gevoel eronder zit. Dat is geen trucje.

Het verschil is voelbaar. “Ah ja, de wereld is ook zo zwaar” klinkt misschien empathisch, maar voelt leeg. Dat merkt je coachee. Maar “Poeh, ik merk echt dat dit je raakt”, dát is verbinding. En die verbinding is de basis voor elk effectief coachgesprek.

Pas op voor de “makkelijke” coachee

En hier komt een blinde vlek die veel coaches herkennen. De valkuil zit niet alleen bij de coachee die je lastig vindt. Die zit net zo goed bij de coachee die je geweldig vindt.

Die ene persoon waar alles soepel mee gaat. Waar je denkt: waren ze allemaal maar zo. Waar het gesprek lekker loopt en de inzichten vanzelf lijken te komen.

Juist daar kan je minder scherp zijn. Minder snel confronteren. Sneller conclusies trekken omdat je denkt te weten hoe iemand in elkaar zit. Je stelt minder vragen, omdat het toch goed gaat.

Overdracht werkt twee kanten op. Je kunt geraakt worden door wat je irriteert én door wat je leuk vindt. In beide gevallen is je coaching minder schoon dan je denkt.

Zelfonderzoek als dagelijkse praktijk

Hoe ga je hier concreet mee aan de slag? Door bij elke coachee even stil te staan bij wat er in jou gebeurt. Welk gevoel roept deze persoon op? Welk oordeel heb ik? Hoe stuurt dat mijn vragen, mijn tempo, mijn confrontatie?

Vanuit de transactionele analyse kun je dit scherper maken. Wanneer schiet je in je ouder-kant (corrigeren, sturen)? Wanneer in je kind-kant (je klein voelen, meebewegen)? En wanneer zit je echt in je volwassen-kant: gelijkwaardig, bewust, nieuwsgierig?

Die bewustwording is belangrijk. Meer nog dan welke methode of techniek. Want je kunt de mooiste vragen stellen, maar als je oordeel meestuurt, voelt je coachee dat.

Daarom werken we in onze coachopleidingen bewust met intervisie, live oefenen en directe feedback. Inclusief oefeningen waarin je precies dat gedrag tegenover je krijgt waar je een allergie voor hebt. Zodat je leert: hoe kan ik hier oprecht empathisch op reageren? Hoe maak ik verbinding, ook als het schuurt?

Tot slot

Moeilijke coachees bestaan niet. Er bestaan coachees die je laten zien waar jij nog kunt groeien. In empathie, in gelijkwaardigheid, in het schoon houden van je coaching.

De vraag is of je bereid bent om te kijken. Naar wat er in jou gebeurt. Bij elke coachee. Ook de fijne.

Wil je hier zelf mee aan de slag? Bekijk onze coachopleidingen op nonons.nl